Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo Thánh Gio-an 13, 21-33. 36-38.
Khi ấy, (Chúa Giê-su đang ngồi ăn với các môn đệ), tâm hồn Người bị xao xuyến, nên Người tuyên bố: “Thật, Thầy nói thật cho các con biết, một người trong các con sẽ nộp Thầy”. Các môn đệ nhìn nhau phân vân không biết Người nói về ai. Có một môn đệ được Chúa Giê-su yêu quý, đang ở bàn ăn gần lòng Chúa Giê-su. Vậy Phê-rô làm hiệu cho môn đệ ấy và nói: “Hỏi xem Thầy nói về ai đó”. Môn đệ ấy nghiêng mình sát ngực Chúa Giê-su và hỏi Người: “Thưa Thầy, ai vậy?” Chúa Giê-su trả lời: “Thầy chấm miếng bánh trao cho ai là người đó”. Và Người chấm một miếng bánh trao cho Giu-đa, con Si-mon Ít-ca-ri-ốt. Ăn miếng bánh rồi, Sa-tan nhập vào hắn. Chúa Giê-su nói với hắn: “Con tính làm gì thì làm mau đi”. Nhưng những người đang ngồi ăn không một ai hiểu được vì sao Người lại nói với hắn như vậy. Có nhiều người tưởng tại Giu-đa giữ túi tiền, nên Chúa Giê-su bảo hắn: Hãy mua những gì chúng ta cần dùng trong dịp lễ, hoặc Người bảo hắn bố thí cho người nghèo. Vậy sau khi nhận miếng bánh đó, Giu-đa liền đi ra. Bấy giờ là đêm tối. Khi Giu-đa đi rồi, Chúa Giê-su phán: “Bây giờ Con Người được vinh hiển, và Thiên Chúa đã được vinh hiển nơi Người. Nếu Thiên Chúa được vinh hiển nơi Người, thì Thiên Chúa lại cho Người được vinh hiển nơi chính Mình, và Thiên Chúa sẽ cho Người được vinh hiển! Các con yêu quý, Thầy chỉ còn ở với các con một ít nữa. Các con sẽ tìm Thầy, và như Thầy đã nói với người Do-thái: “Nơi Ta đi, các ngươi không thể đến được”, nay Thầy cũng nói với các con như vậy”.
Si-mon Phê-rô hỏi Người: “Thưa Thầy, Thầy đi đâu?” Chúa Giê-su trả lời: “Nơi Thầy đi, nay con chưa thể theo tới đó được, nhưng sau này con sẽ theo Thầy”.
Phê-rô thưa lại: “Tại sao con lại không theo Thầy ngay bây giờ được! Con sẽ liều mạng sống con vì Thầy”. Chúa Giê-su nói: “Con liều mạng sống vì Thầy ư? Thật, Thầy nói thật cho con biết: trước khi gà gáy, con đã chối Thầy ba lần”.
“Sau khi ăn miếng bánh, Giuđa liền đi ra. Lúc đó, trời đã tối!”.
“Miếng bánh đó là ơn cứu độ của chúng ta, bởi nó cho biết: Thiên Chúa làm mọi điều – tất cả mọi điều – để đến với chúng ta, cả trong giờ phút chúng ta từ chối Ngài!” – Lêô XIV.
Kính thưa Anh Chị em,
Lời Chúa hôm nay đặt chúng ta trước một nghịch lý đau lòng: ‘một miếng bánh’ được trao như dấu chỉ tình yêu đến cùng, và ngay sau đó là ‘một đêm tối’ được chọn lựa!
Không phải đêm đến trước, nhưng chính khi tình yêu bị khước từ, bóng tối mới bắt đầu. Trong bối cảnh bữa ăn Do Thái, việc trao miếng bánh là một cách “gọi tên tình bạn”; một cử chỉ ưu ái, gần gũi của những con tim đang yêu. Với Gioan, đây là một dấu chỉ mặc khải: Chúa Giêsu trao chính tình thân ngay vào giờ phút đen tối nhất. Gioan không nhấn mạnh “ai phản bội” bằng danh tính, nhưng bằng cách thức người ấy đón nhận tình yêu. “Tội lỗi là lòng yêu bản thân đến mức khinh miệt Thiên Chúa!” – Augustinô.
Chính tại điểm này, chỉ mấy lời, Gioan mở ra một chiều sâu lạnh người: “Sau khi ăn miếng bánh, Giuđa liền đi ra. Lúc đó, trời đã tối!”. Không một lời giải thích, không một giằng co nội tâm, chỉ là một hành vi đã hoàn tất. Ân sủng được trao trong cử chỉ thân tình nhất không cư trú được nơi người nhận. Giuđa không phản bội vì thiếu ánh sáng, nhưng ngay sau khi đã chạm đến ánh sáng, ông vẫn chọn quay đi. Đêm không đến sau miếng bánh, đêm đến từ lòng người – từ chính bước chân rời khỏi hiệp thông; đêm không đơn thuần là trời tối, nhưng là hệ quả của một chọn lựa: quay lưng với tình yêu, Giuđa không chỉ rời khỏi một bữa ăn, mà bước vào ‘một đêm tối’ của chính mình.
Nhưng câu chuyện ấy không dừng ở Giuđa, nó soi thẳng vào chúng ta. Không chỉ ‘một miếng bánh’, nhưng “bao lần bánh”. Không chỉ ‘một đêm tối’, nhưng “bao lần đêm”. Không thiếu ánh sáng – chỉ thiếu một chọn lựa ở lại trong ánh sáng. Không thiếu ân sủng – chỉ thiếu đổi thay, thiếu một trái tim biết ở lại; và chúng ta vẫn âm thầm đi ra. “Thiên Chúa không ngừng gọi; con người không ngừng đi lạc!” – Augustinô.
Anh Chị em,
Dẫu đã chinh phục những con chiên lạc như Giakêu, Matthêu, Mađalêna…, Chúa Giêsu lại “thất bại” với chính người môn đệ cận thân – Giuđa. Nhưng đó không phải là thất bại của tình yêu, mà là mặc khải tận cùng của tình yêu. “Giuđa là một trong các giám mục đầu tiên, một “chiên lạc” hoàn hảo!” – Phanxicô. Không phải vì ông đi xa nhất, nhưng vì ông đã ở gần nhất, nhận nhiều nhất, mà vẫn khước từ. Chính ở đó, Chúa Giêsu không rút lại miếng bánh, không ngừng trao ban, không đóng cửa trước tự do con người. Lời Chúa mời gọi chúng ta chiêm ngắm một tình yêu bị phản bội; cùng lúc thúc giục bạn và tôi quay về. Tuần Thánh là thời gian thích hợp nhất! “Chúng ta muốn quay về khi chúng ta chán ngán thế giới hoặc đúng hơn, khi thế giới chán ngán chúng ta!” – Louis Bourdaloue.
Chúng ta có thể cầu nguyện,
“Lạy Chúa, nhiều lần con ở lại mà lòng đã bước vào đêm; xin cứu con khỏi sự chai lạnh với ân sủng; và dù có thể đã ở ngoài đêm, xin kéo con về hiệp thông với Ngài!”, Amen.
Lm. Minh Anh TGP. Huế