Ngày 22.05.2026 vừa qua là dịp mừng kỷ niệm 169 năm Thánh Micae Hồ Đình Hy về trời (22.05.1857), một ngày đặc biệt cho Giáo xứ Tây Linh: Mừng Bổn mạng của giáo xứ toàn ban, khu vực Hồ Đình Hy, Hội Vinh Sơn Phaolô và bổn mạng Thiếu Nhi Thánh Thể.
Thánh Micae Hồ Đình Hy sinh năm 1808 tại Nhu Lâm, Tỉnh Thừa Thiên trong một gia đình quan chức. Cậu là con út trong 12 anh chị em. Khi ra làm việc, anh là một thơ lại bộ Công. Năm 20 tuổi, anh Hy kết hôn với cô Lucia Tân, sinh hạ được năm người con. Người con cả sau này đi tu, học tại Pénang (Malaysia), rồi thụ phong linh mục, đó là Cha Hồ Đình Thịnh.
Dần dần, vì thực hiện tốt mọi công tác được giao, ông được thăng lên chức Tham tá, hàm Lục phẩm. Dưới triều vua Tự Đức, rồi lên tới chức Thái Bộc, hàm Tam phẩm, đặc trách ngành dệt tơ lụa vải vóc trong cả nước. Uy tín quan ngày càng lớn và được vua tín cẩn. Nhà vua từng nhận định: “Trước đây chưa ai giữ chức ấy được hai năm cả. Cho đến nay, ta chưa có gì phải khiển trách ông ta. Có lẽ ta sẽ tăng lương cho xứng với việc của ông ấy nữa là khác.”
Dù làm quan dưới triều vua bách hại đạo, vị Thái bộc không ngại tỏ ra mình là người Công giáo. Trong nhà, quan đặt bàn thờ Chúa nơi xứng đáng, thắp đèn chưng hoa mỗi ngày.
Tháng 9 năm 1856, khi quân Pháp bắn phá cảng Đà Nẵng thì quan Thái bộc Hồ Đình Hy bị bắt. Triều đình lấy cớ ông đã gửi con đi học ở Pénang, nghĩa là có giao thiệp với nước ngoài. Ông bị giam tại Trấn phủ (Huế). Vua Tự Đức ra lệnh cho quân lính bằng mọi cách bắt ông nhận tội, bước lên Thập giá và kê khai các linh mục thừa sai hoặc Việt Nam, kể cả quân lính có đạo. Dù cương quyết không bỏ đạo, nhưng vì bị tra tấn quá đau đớn, ông có lỡ lời nói tên một số tín hữu, khiến cho 29 người bị bắt. Trong đó 8 người xuất giáo, còn 21 người kiên trung với đức tin, dù bị khắc trên má chữ “Tả đạo” và bị lưu đày. Cho rằng tất cả là do mình, ông khóc lóc xưng tội, xin Chúa thứ tha và kiên quyết dùng chính máu mình để rửa sạch lỗi lầm đó.
Một lần chính vua Tự Đức xét xử và khuyên ông giả bộ bước qua Thập giá. Ông thẳng thắn từ chối: “Tâu bệ hạ, đã 30 năm phục vụ dưới ba triều, lúc nào hạ thần cũng là người hết lòng yêu nước và trung với vua. Hạ thần cam chịu mọi cực hình để nên giống Đức Kitô, đền bù tội lỗi và chết thánh thiện.”
Ngày 30.04.1857, khi kết án tử hình quan Hồ Đình Hy, vua ghi chi tiết: “Hạ lệnh cho 5 quan triều đình và 15 binh sĩ dẫn y đi vòng quanh Thành Nội 3 ngày. Khi đi ngang qua chợ và nơi công cộng, phải rao tội nó lên cho dân biết… Hơn nữa tại mỗi ngã ba đường, ta truyền đánh y thêm 30 trượng. Sau ba ngày như thế thì chém đầu nó. Có thế bọn Gia tô sẽ lấy làm tủi nhục mà lo sửa mình.” Tháng 5 năm đó, vào những ngày 15, 18 và 21 quân lính đã thi hành lệnh vua: dẫn quan Thái bộc qua các nẻo đường phố Huế, dừng lại đánh đòn ở hai nơi, tổng số 60 trượng mỗi ngày. Một người lính đi trước hô to: “Hồ Đình Hy, kẻ theo Tả đạo, đứa ngỗ nghịch bất hiếu với mẹ cha, chống lại luật lệ triều đình. Vì thế y bị kết án phải chết.” Bức chân dung “Này Là Người” (Chúa bị Philatô bêu ra nơi công cộng sau khi chịu đánh đòn và làm nhục) quả đã tái xuất hiện ở Việt Nam!
Sáng ngày 22.05.1857, ngài bị đưa ra pháp trường, dân chúng tuôn đến xem rất đông. Dù lương hay giáo, họ bùi ngùi thương tiếc vị quan thanh liêm tốt bụng. Lúc qua cầu An Hòa, ông nói với lính rằng: “Đi xa làm chi, ở đây tôi có nhiều bạn hữu bà con.” Thế là thay vì đến cống Đốc Sơ, ông đã được xử ngay tại đó.
Quan Thái bộc Micae Hồ Đình Hy được nâng lên hàng chân phước ngày 02-05-1909 và được tôn phong hiển thánh ngày 19-06-1988. Hài cốt thánh nhân hiện nay đang được lưu giữ tại nhà thờ Giáo xứ Tây Linh, Tổng Giáo phận Huế. Đó là một vinh dự lớn lao cho Giáo xứ Tây Linh chúng ta. Khi Cha Giuse Trần Thắng Trung làm quản lý Giáo phận, Ngài biết tại Nhà Chung có Hài Cốt Thánh Micae Hồ Đình Hy, nên ngài nghĩ ngay đến Giáo xứ Tây Linh, nơi Ngài đã chăm sóc và xây dựng ngôi Thánh Đường. Trên đường tử nạn Thánh Nhân có đi qua vùng đất (Cầu Kho) nay là Tây Linh, trên đường đó có những giọt máu của Ngài do những trận đòn và roi vọt; với lại Trường Tiểu Học của Giáo xứ mang tên Trường Hồ Đình Hy có từ thời Cha Phaolô Trần Bá Hạnh. Hằng năm vào dịp lễ của ngài, trường tiểu học có tổ chức rước kiệu; nên Cha Giuse muốn đưa Hài Cốt Thánh Nhân về với Giáo xứ Tây Linh. Đến thời Cha Batôlômêô Nguyễn Quang Anh làm quản xứ đã long trọng rước thánh tích ngài về giáo xứ cho đến hôm nay.
Trước khi đi vào Thánh lễ, cộng đoàn long trọng Kiệu xương Thánh Micae Hồ Đinh Hy tiến vào nhà thờ. Đoàn người đi Kiệu trên tay cầm nến sáng trong bầu khi linh thiêng trang trọng và hát bài ca hào hùng “…những giọt máu rơi xuống lòng đất mẹ như hạt giống Nước Trời mong ngày đơm bông. Những hạt giống xưa các ngài vun trồng này trở nên trái mộng bay nồng hương thơm...”
Cao điểm là Thánh lễ tri ân và cảm tạ mừng bổn mạng của Giáo xứ toàn ban, Khu vực Hồ Đình Hy, Hội Bác Ái Vinh Sơn và Thiếu Nhi Thánh Thể do Cha Quản xứ Giuse Phan Văn Quyền chủ tế.
Trong bài giảng lễ, Cha Giuse mời gọi cộng đoàn dâng lời tạ ơn Thiên Chúa và noi gương Thánh Micae Hồ Đình Hy tử đạo, sống chứng tá Tin Mừng trong thời đại mới. Và tiếp tục cầu nguyện để sớm nhận lại ngôi trường thân yêu mang tên Hồ Đình Hy nằm trong khuôn viên nhà thờ mà thành phố đã mượn 51 năm qua.
Nhờ lời chuyển cầu của Thánh Micae Hồ Đình Hy, xin Chúa chúc lành cho cộng đoàn và mỗi người chúng ta.
Ban Truyền Thông Giáo xứ Tây Linh
Xin xem thêm một số hình ảnh:
