Vị Giám Mục thứ 7 cai quản Giáo Phận Huế
(từ 1937-1946)
Đức Cha Lemasle sinh tại Servon (tỉnh Manche) ngày 19 tháng 12 năm 1874, trong một gia đình rất danh giá. Ngài học bậc tiểu học nơi các Sư Huynh Trường Kitô ở Ploermel, và nhờ cha Guillard dạy những khái niệm latinh đầu tiên, trước khi vào Tiểu chủng viện Abbeye-Blanche, nơi ngài giữ lại một ấn tượng tuyệt đẹp về các thầy giáo của mình; suốt đời ngài giữ mãi kỷ niệm rất tốt đẹp về mái trường này. Việc học cấp hai của ngài kết thúc đầy vinh dự với tấm bằng tú tài văn chương đón nhận trước Phân khoa Rennes ngày 11 tháng 11 năm 1893.
François đáp lại tiếng Chúa gọi vào đời sống giáo sĩ, nhập Đại chủng viện Coutances, nhờ đó thầy còn học thêm về ơn gọi của mình trong vòng một năm nữa và cuối cùng thầy quyết định tận hiến đời mình làm tông đồ miền xa cho các lương dân. Tháng 9 năm 1894 thầy đến Chủng viện Hội Thừa Sai Hải Ngoại Paris.
Chủng viện này được biết đến nhiều trong giáo phận Coutances, bởi các chân phước Gilles Delamotte và Auguste Chapdelaine gốc gác ở đó, đã chết vì đức tin, vị trước ở Huế, và vị sau ở Kouang-Si, cũng như có nhiều vị thừa sai lúc đó đang giảng đạo tại các vùng Viễn Đông, trong số đó có Đức Cha Osouf, Tổng Giám mục Tokyo.
Mọi sự xuôi chảy tốt đẹp, khi bất thần, cơn bệnh buộc thầy phải ngưng việc học và đi đến trường Saint-Grégeire ở Pithiviers, để vừa dạy học, vừa có thể lo cho sức khoẻ của mình.
Khi sức khoẻ hồi phục hoàn toàn, thầy thỉnh sinh trở về lại Chủng viện Hội Thừa Sai Hải Ngoại để tiếp tục học thần học và ngày 26 tháng 6 năm 1898, thầy được thụ phong linh mục cùng với 43 anh em khác. Ngay tối hôm đó, cùng với các cha Morineau và Guichard, ngài nhận bài sai đi Miền Bắc Đàng Trong, nay là Miền Truyền Giáo Huế. Ngày 27 tháng 7 sau đó nghi thức lên đường được cử hành cho 22 vị thừa sai đi nhiều Miền Truyền Giáo khác nhau ở Ấn Độ, Đông Dương và Trung Quốc.
Thật là một niềm vui lớn cho tất cả các thừa sai Huế được đón nhận ba người thợ tông đồ mới đang sung sức.
Đến Miền Truyền Giáo, cha Lemasle học ngay tiếng Việt, nhưng ít lâu sau ngài phải chịu thử thách bởi bệnh tiêu chảy (dysenterie) nặng nề buộc ngài phải đến dưỡng đường của Hội Thừa Sai Hải Ngoại tại Hồng-Kông vào khoảng cuối năm 1898 và ở lại đó vài tháng.
Tháng 7 năm 1899, ngài bình phục và đủ sức để về Miền Truyền Giáo của Ngài. Đức Cha Caspar bổ nhiệm ngài làm giáo sư môn tu từ học (rhétorique) tại Tiểu chủng viện An Ninh.
Đối với ngài, đó là một thời gian rất thuận lợi và cũng rất dễ chịu giúp ngài làm quen với khí hậu và tăng cường sức khoẻ. Vừa trải qua 3 năm trong cơ sở này, cha Lemasle đã trở thành giáo sư Đại chủng viện Huế, dạy triết học và thần học trong 10 năm.
Ở Đại chủng viện thật đúng chỗ của ngài, vì ngài thích dạy học và trí óc thông minh của ngài làm cho công việc trở nên dễ dàng.
Nhưng vào năm 1911, ngài phải đổi nhiệm sở, vì hồi đó quá nhiều nhiệm sở không có người phụ trách, và ngài lãnh trách nhiệm lo giáo xứ Cổ Vưu và các họ nhánh, trong tỉnh Quảng Trị, lo hạt Dinh Cát và tu viện các nữ tu, phụ trách Đền thánh Đức Mẹ La Vang và các cuộc hành hương.
Chỉ có một cha phó người Việt giúp ngài thôi, nhưng ngài lãnh các trách nhiệm đó một cách đầy lạc quan vui vẻ, rất khéo léo và biết xử thế, ngài luôn có mối tương quan tốt đẹp với mọi người.
(Còn tiếp)
Lm. Stanislaô Nguyễn Đức Vệ