Đức Cha François Arsène Jean Marie Eugène LEMASLE (LỄ) (1874 – 1946) (tiếp theo)

04/11/2026

Sau khi phục hồi sức khoẻ đầy đủ để trở lại Miền Truyền Giáo, cha Lemasle viết cho Đức Cha Chabanon: “Ở Paris chắc hẳn người ta sẽ không ngăn trở việc con lên đường đầu năm 1933, với điều kiện là các bác sĩ cho phép con đi về lúc đó”

Vào tháng 4, ngài đã trở về Huế mà không tìm được một Hội dòng nào có thể chấp nhận trách nhiệm lo trường Providence. Miền Truyền Giáo cũng không vì thế mà lùi bước trước những khó khăn; chính mình phải lo tự đảm trách và cha Lemasle được đặt làm Bề trên cơ sở này, “Thiên Hựu Học Đường” với các cha giáo sư Thục, Dancette, Massiot, Thích. 

Ngày 17 tháng 8 năm 1933, Đức Cha Chabanon làm phép cơ sở mới này, và Đức Khâm Sứ Toà Thánh chúc mừng ngôi nhà giáo dục này với những lời chúc sau đây: “Vivat, crescat, floreat et fructificet” (Sống mạnh, tăng trưởng, nở hoa và sinh trái ).   

Khi làm Giám mục, Đức Cha Lemasle đã đặt ngôi trường này dưới sự bảo trợ của thánh Têrêxa Lisieux, ngày 2 tháng 10 năm 1938.

Ngay ngày hôm sau, được vài vị giáo sư giúp đỡ, cha Bề trên đã nhận những học sinh đầu tiên. Người ta bắt đầu dạy lớp sixìème và mỗi năm phải thêm một lớp. Trước hết, thời gian đầu đầy khích lệ do số học sinh đông. Sau đó càng phấn khởi vì các học sinh học hành siêng năng và có tinh thần rất tốt; thế nên những năm sau đó ghi nhận nhiều kết quả tốt đẹp, nhờ sự điều hành thông minh của cha Bề trên và sự làm việc tận tâm của các giáo sư.

Tháng 4 năm 1936, Đức Cha Chabanon đi Pháp, hoàn toàn kiệt sức. Vì thế cha Chính Lemasle nắm việc điều hành Miền Truyền Giáo và lúc Đức Cha qua đời ngày 4 tháng 6 năm 1936, ngài trở thành Bề trên tạm quyền.

May thay Giáo phận Huế không phải ở lâu trong cảnh trống toà; quả thực, 8 tháng sau, Toà Thánh đã đặt cha Lemasle làm Giám mục hiệu toà Teuchira và Đại Diện Tông Toà Huế. Tin báo đến Huế ngày 10 tháng 2 năm 1937. 

Ngày 27.5.1937, trước sự chủ toạ của Đức Khâm Sứ, ngài được tấn phong Giám mục trong Nhà thờ chính toà Phủ Cam do Đức Cha Gouin từ Lào chủ phong và hai Đức Cha Tardieu từ Qui Nhơn và Đức Cha Cẩn từ Bùi Chu phụ phong.

Trong Miền Truyền Giáo không ai ngạc nhiên về điều này. Linh mục và tín hữu đều vui mừng và dâng lên vị được tuyển chọn lời chúc mừng và lời cầu chúc một hoạt động tông đồ lâu dài và  phong phú. 

Rất nhiều lời chúc mừng cùng gửi đến ngài từ khắp nơi, nhất là từ Normandie, không chỉ từ gia đình và thân mẫu tốt lành của ngài hạnh phúc nhận được tin vui đó, nhưng cả từ các Vị Giám mục và Đại Diện Tông Toà, các cựu học sinh Abbeye-Blanche, các linh mục học trò, các bạn đồng môn và các người khác. 

Báo Tuần tôn giáo (Semaine religieuse) của Coutances loan tin Đức Thánh Cha chọn cha Lemasle làm Đại Diện Tông Toà Miền Truyền Giáo Huế, đã viết: “Giáo Hội tại Coutances vui mừng làm giàu thêm một tên nữa cho danh sách vinh quang của các linh mục đã được nâng lên hàng giám mục”. Ở Normandie, người ta hân hoan và mong ước một ngày nào đó được thấy lại Đức Cha Lemasle ở Pháp; nhưng buồn thay ước mong đạo đức này sẽ không thực hiện được. 

Mặc dầu trách vụ mới đối với ngài là vinh dự và cao quý, nhưng không kém phần vất vã. Đức Cha Lemasle có lợi thế là biết rõ Miền Truyền Giáo: các thừa sai, hàng giáo sĩ, các cộng đoàn và các giáo xứ, đồng thời thấu hiểu việc điều hành giáo phận Huế đã được ngài chăm lo từ một năm qua.

Dầu thế, chẳng bao lâu ngài nhận thấy mình đã chấp nhận một gánh nặng nề, nhưng ngài vẫn quyết tâm vác lấy với lòng can đảm và vui vẻ. Từ đó ngài hướng dẫn hoạt động mục vụ trong giáo phận cách chu đáo và vững vàng, bằng một sự chăm nom đặc biệt cho hàng giáo sĩ. 

Qua các cuộc tĩnh tâm năm, ngài trao cho các linh mục những lời khuyên thực hành và những chỉ dẫn ngài xét thấy cần thiết để điều hành các giáo xứ cách tốt đẹp và đồng bộ. 

Các chủng viện được ngài thăm viếng thường xuyên và không bao giờ ngài vắng mặt trong việc chủ tọa các kỳ thi và khảo hạch các đại chủng sinh. 

Ngài chủ toạ các cuộc Đại hội hành hương Đức Mẹ La Vang. 

Ngài ra thư mục vụ chỉ định các nghi thức cho toàn giáo phận để mừng kỷ niệm 100 năm cuộc tử đạo của hai Chân Phước Jaccard Phan và Tôma Thiện. Ngày khai mạc các nghi lễ là 21 tháng 9 năm 1938 và bế mạc là 21 tháng 9 năm 1939.

Trong thời này, Đan viện Thiên An được thành lập, không xa thành phố Huế, dưới sự dẫn dắt của cha Dom Romain.

Vào tháng 6 năm 1941, tại nhà thờ chính toà Phủ Cam, ngài phong chức 8 linh mục, trong đó có một người chắt của Minh Mạng, vị Vua đã truyền bách hại các kitô hữu, và thánh Phaolô Bường tử đạo là bà con bên ngoại của tân linh mục này (J.B Bửu Đồng). 

Lm. Stanislaô Nguyễn Đức Vệ